Ruurlo

Toen de vernieuwde MTB-route Ruurlo werd geopend, verplaatste het fietsgebruik zich vrijwel direct naar de mountainbikeroute.

In het eerste jaar registreerde Strava ongeveer tienduizend passages op de nieuwe route. Dat aantal is niet uitzonderlijk hoog, maar wel zeer stabiel. Het belangrijke effect ligt in de omliggende paden: daar nam het gebruik merkbaar af, ondanks het feit dat in dezelfde periode het landelijke gebruik van fietsregistraties via Strava nog steeds groeide.

In 2022 zette deze lijn door. De nieuwe route bleef fietsers aantrekken, terwijl de omliggende bospaden vrijwel compleet uit beeld verdwenen. Dit betekent dat recreanten zich zonder dwingende maatregelen – zoals afsluitingen of toezicht – vanzelf verplaatsen naar een aantrekkelijker ingericht tracé.

Voor terreinbeheerders is dit een belangrijk inzicht: waar fietsen soms als ‘versnipperd’ gebruik wordt ervaren, kan een goed ontworpen route juist de ontsnippering van recreatiestromen bevorderen. De route functioneert als een soort magneet: duidelijk, aantrekkelijk, logisch en goed onderhouden.

Zelhem

Het gebied rond Zelhem liet vóór de aanleg van de nieuwe route hetzelfde beeld zien als veel andere natuurgebieden: een sterke stijging van het aantal fietsers op de paden. Vooral in coronajaren steeg het gebruik van deze paden snel, in lijn met de landelijke trend waarin het totale Strava-gebruik verdubbelde. Fietsers volgden de logische lijnen in het bos, niet per se de gewenste.

De opening van de nieuwe MTB-route in maart 2022 zorgde voor een duidelijke kanteling. De route trok in een half jaar tijd ongeveer zevenduizend passages. Opvallender nog: het gebruik van omliggende paden daalde vrijwel direct naar een zeer laag niveau, variërend tussen nul en vijfhonderd passages per jaar. Daarnaast toont de tijdreeks dat de meeste passages op die paden plaatsvonden in de maanden vóór de officiële opening. Zodra het nieuwe, goed vormgegeven route beschikbaar was en herkenbaar werd via bebording, GPS en routeplatforms, verplaatste de recreatiestroom zich in één beweging.

Deze casus is illustratief voor een belangrijk mechanisme: fietsers kiezen niet willekeurig voor ‘verboden’ of ongewenste paden; ze kiezen simpelweg voor het beste alternatief. Wanneer dat alternatief wordt geboden, netjes vormgegeven is en logisch aansluit op bestaande netwerken, volgt het gedrag bijna vanzelf. Dit maakt een nieuwe route geen toevoeging aan de drukte, maar een instrument voor sturing.

Effect mountainbikeroutes

Het onderzoek benadrukt dat de introductie van aantrekkelijke, duurzame routes leidt tot:

• minder spontane routevorming,
• minder conflicten met wandelaars of ruiters,
• lagere ecologische belasting door concentratie op robuuste paden,
• een voorspelbaar recreatiegebruik dat aansluit bij beheerdoelen.

Voor gebiedsbeheerders betekent dit dat routeontwikkeling onderdeel kan worden van bredere gebiedsopgaven, zoals natuurherstel, recreatiespreiding of veiligheid. Met andere woorden: routes zijn niet alleen voorzieningen, maar strategische instrumenten binnen gebiedsbeheer.