Fietsnetwerk als drager van gebiedsontwikkeling

Hoe kan fietsen bijdragen aan gezondheid, landschap, water, landbouw en leefbaarheid? In de visie Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley wordt het fietsnetwerk benaderd als ruimtelijke structuur waaraan verschillende regionale opgaven gekoppeld kunnen worden. Voor de NTFU biedt die aanpak waardevolle aanknopingspunten voor gebiedsontwikkeling in heel Nederland.

 

 

Op deze pagina

De visie Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley is ontwikkeld door Rademacher / De Vries Architecten samen met de NTFU en won de Eo Wijersprijsvraag voor regio Foodvalley. Vanuit onze kennis van fietsen, recreatie en fietsnetwerken leverden we inhoudelijke input voor het plan. Centraal staat een fijnmazig en aantrekkelijk fiets- en bewegingsnetwerk dat ruimte biedt voor dagelijks fietsen, recreatie en sport. Aan dat netwerk worden verschillende regionale opgaven gekoppeld, zoals waterbeheer, natuurontwikkeling, landbouw, verkeersveiligheid en gezondheid.

Benieuwd hoe dit er in de praktijk uitziet?

In de volledige visie vind je de uitwerking voor Achterveld, de vijfstappenaanpak en het handelingsperspectief voor regionale samenwerking. Daarmee biedt het document ook inspiratie voor andere regio’s die werken aan gezonde, aantrekkelijke en goed verbonden landschappen.

Bekijk en download de volledige visie

Fietsen als onderdeel van gebiedsontwikkeling

Voor de NTFU zit daar een belangrijke waarde van deze visie. Sportief fietsen krijgt vanaf het begin een plek binnen de ruimtelijke opgave. Daarmee ontstaat ruimte om de wensen van fietsers te verbinden met opgaven waar gemeenten, provincies, waterschappen, agrariërs, grondeigenaren, terreinbeheerders en recreatieorganisaties aan werken.
 

Een fietsverbinding kan zo meerdere functies vervullen. Een route langs een beek kan bijvoorbeeld bijdragen aan bewegen en recreëren, waterberging, natuurontwikkeling en veilige verbindingen tussen dorp en buitengebied. De jury van de Eo Wijersprijsvraag omschreef het fietsnetwerk daarbij als een vliegwiel voor andere ontwikkelingen in de regio en zag ook mogelijkheden om de aanpak elders toe te passen.



Samenhangende netwerken

Sportief fietsen vindt voor een groot deel plaats in de openbare ruimte en het buitengebied. De inrichting en toegankelijkheid van die ruimte bepalen mede welke mogelijkheden mensen hebben om te wielrennen, gravelbiken, mountainbiken en recreatief te fietsen. De visie kijkt naar het netwerk als geheel: naar aantrekkelijke verbindingen tussen stad, dorp en buitengebied, naar ontbrekende schakels, verbindingen langs waterstructuren, nieuwe recreatieve routes en naar bestaande en historische paden die onderdeel kunnen worden van het netwerk.

In het pilotgebied Achterveld worden bijvoorbeeld beekherstel en nieuwe wandel- en fietspaden gecombineerd, cultuurhistorische paden opnieuw toegankelijk gemaakt en ontbrekende verbindingen aan het netwerk toegevoegd. Zo ontstaat een netwerk dat ruimte biedt voor dagelijks fietsen, sport, recreatie en ontmoeting.

Vijf praktische stappen

Voor Achterveld is een vijfstappenmethode uitgewerkt die houvast biedt voor andere gebieden:

  1. het netwerk koppelen aan bodem- en waterstructuren;
  2. cultuurhistorische paden en plekken herstellen;
  3. het netwerk uitbreiden en verbinden met recreatie, sport en dagelijkse verplaatsingen;
  4. gezondheid, ecologie en hydrologie meenemen in het ontwerp;
  5. het netwerk verrijken met onder meer landbouw, cultuur, ontmoeting en voorzieningen.
De precieze uitwerking verschilt per gebied. De methode helpt om lokale en regionale opgaven als vertrekpunt te nemen en van daaruit een netwerk op te bouwen waarin verschillende functies samenkomen.

Meerwaarde voor verschillende partijen

De visie laat zien hoe recreatie kan aansluiten bij de opgaven van verschillende gebiedspartners. Voor agrariërs kunnen recreatieve verbindingen bijvoorbeeld kansen bieden voor nieuwe verdienmodellen en erftransformatie. Gemeenten krijgen aantrekkelijke en veilige verbindingen voor inwoners. Waterschappen kunnen beekherstel en waterberging koppelen aan recreatief medegebruik. Voor recreanten ontstaat een aantrekkelijk netwerk met meer mogelijkheden om het landschap te beleven. Voor de NTFU is dit een belangrijk vertrekpunt in gebiedsprocessen: kijk welke opgaven spelen, welke partijen daaraan werken en waar fietsen waarde kan toevoegen.

Toepasbaar in andere regios

De lessen uit Achterveld zijn in de visie bedoeld om verder op te schalen. De aanpak kan worden toegepast in andere delen van Foodvalley en biedt ook aanknopingspunten voor andere Nederlandse regio’s. Daarbij blijft de lokale context leidend. Elke regio kent een eigen combinatie van vraagstukken rond recreatie, natuur, gezondheid, water, landbouw, mobiliteit en leefbaarheid. Daarom is deze werkwijze interessant: ze biedt een manier om die opgaven in samenhang te bekijken en gezamenlijke kansen te benutten.

Ruimte voor sportief fietsen in gebiedsontwikkeling

Voor de NTFU onderstreept deze visie dat ruimte voor sportief fietsen een volwaardige plek kan krijgen binnen gebiedsontwikkeling. Wanneer fietsnetwerken vroeg in gebiedsprocessen worden meegenomen, ontstaan kansen voor:

  • aantrekkelijke en samenhangende verbindingen voor wielrenners, gravelbikers en andere fietsers;
  • verbindingen tussen stad, dorp, buitengebied en sportvoorzieningen;
  • recreatiespreiding via aantrekkelijke routes en alternatieven;
  • koppelingen met water, landschap, natuur, landbouw en gezondheid;
  • samenwerking tussen overheden, terreinbeheerders, routeorganisaties, grondeigenaren en gebruikers.

Daarmee wordt het fietsnetwerk een gezamenlijke investering in de kwaliteit van een gebied.