Landelijk mountainbikevignet

Mountainbikeroutes spelen een belangrijke rol in het verantwoord gebruik van natuurgebieden. Door sportieve fietsers te concentreren op daarvoor ingerichte paden, wordt recreatiedruk gestuurd en blijven kwetsbare delen van het gebied ontzien. Op verschillende plekken in Nederland wordt al gewerkt met lokale vignetten, zowel vrijwillig als verplicht. Om te komen tot meer samenhang, duidelijkheid en toekomstbestendigheid verkent de NTFU de mogelijkheid van een landelijk mountainbikevignet.

Waarom is de verkenning belangrijk

Nederland telt ruim een half miljoen mountainbikers en meer dan 280 officiële mountainbikeroutes. De financiering van aanleg, onderhoud en beheer van deze routes is momenteel versnipperd. In sommige gebieden wordt gewerkt met verplichte of vrijwillige vignetten, elders met subsidies, sponsoring of incidentele bijdragen van gemeenten en provincies.

Deze lappendeken kent nadelen voor alle betrokken partijen. Voor gebruikers is het systeem onduidelijk. Voor vrijwilligers en routebeheerders kost het veel tijd en energie om financiering bij elkaar te brengen. Voor terreinbeheerders en overheden is het onzeker of er structureel voldoende middelen beschikbaar blijven voor goed beheer en natuurzorg.

Tegelijkertijd geldt dat goed onderhouden, aantrekkelijke routes juist bijdragen aan natuurbehoud. Ze zorgen ervoor dat mountainbikers op het juiste pad blijven en beperken ongewenst gebruik van andere paden. Dat vraagt wel om een stabiele en voorspelbare financieringsbasis.

Wat is een landelijk mountainbikevignet

Een landelijk mountainbikevignet is bedoeld als een structurele manier om te investeren in mountainbikeroutes én in natuurbeheer. Het vignet moet onderdeel worden van een bredere beweging waarin sportieve recreatie en zorgvuldig natuurbeheer elkaar versterken.

Hoe het vignet er precies uit komt te zien, staat nog niet vast. In de verkenning wordt onder andere gekeken naar varianten waarbij gebruikers kunnen kiezen voor bepaalde regio’s of routes, en naar de mogelijkheid van dag- of tijdelijke passen. Uitgangspunt is dat het systeem transparant, uitlegbaar en praktisch uitvoerbaar is voor alle betrokkenen.

De rol van de NTFU

De NTFU vertegenwoordigt mountainbikers én de vele vrijwilligers die zich dagelijks inzetten voor het onderhoud en beheer van mountainbikeroutes, zoals trailcrews en routecoördinatoren. Hun ervaringen uit de praktijk zijn een belangrijke bron in deze verkenning.

Tegelijkertijd werkt de NTFU al jarenlang samen met terreinbeheerders, routebureaus en overheden. Vanuit die samenwerking zien wij dat goed ingerichte en onderhouden routes bijdragen aan recreatieve kwaliteit, voorspelbaar gebruik en zorgvuldig omgaan met natuurgebieden.

Vanuit deze verbindende rol neemt de NTFU het initiatief om partijen samen te brengen en te onderzoeken of een landelijk mountainbikevignet kan bijdragen aan meer samenhang, duidelijkheid en een toekomstbestendige aanpak, met respect voor bestaande afspraken en regionale verschillen.

Hoe het proces is ingericht

De verkenning verloopt in twee fasen. In de eerste fase staat visievorming en draagvlak centraal. Onafhankelijk verkenner Emma Brandsen brengt de belangen, wensen en zorgen van mountainbikers, terreinbeheerders, overheden en particuliere grondeigenaren in kaart en werkt toe naar een gezamenlijke visie. Deze fase loopt naar verwachting tot maart 2026, waarna een go of no go besluit volgt.

Bij een positief besluit start fase twee. In deze fase wordt een concreet plan van aanpak uitgewerkt, waarin onder andere governance, financiering en praktische uitvoering worden vormgegeven.

Wie zijn betrokken

De verkenning naar een landelijk mountainbikevignet wordt uitgevoerd in samenwerking met een brede en diverse groep partijen uit sport, natuur, recreatie en gebiedsbeheer. Daarmee wordt geborgd dat alle relevante perspectieven worden meegenomen.

Aan de verkenning nemen deel:

• Wielersportbond NTFU, initiatiefnemer en vertegenwoordiger van mountainbikers en trailcrews

• Sportkoepel NOC*NSF, als vertegenwoordiger van de georganiseerde sport

• Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Geldersch Landschap en Kasteelen, als terreinbeheerders van natuurgebieden

• Federatie Particulier Grondbezit, namens particuliere grondeigenaren

• Routebureau Veluwe, Routenetwerken Twente, Visit Zuid-Limburg, Achterhoek Toerisme en Recreatie Noord-Holland als regionale organisaties op het gevied van routes en recreatie

• Coöperatie Centroïde, als kennispartner op het gebied van o.a. data en digitale systemen

De samenwerking is georganiseerd via een stuurgroep, een expertgroep en een klankbordgroep. Zo wordt gezorgd voor bestuurlijke borging, inhoudelijke diepgang en breed draagvlak. Terreinbeheerders, overheden, vrijwilligers en gebruikers worden actief betrokken bij het proces.