Landelijk mountainbikevignet
Een landelijk mountainbikevignet biedt een kans om natuurbeheer en sportieve recreatie sterker met elkaar te verbinden. Met één helder systeem kunnen recreatiestromen slimmer worden geleid, routes duurzaam worden gefinancierd en blijft het voor fietsers aantrekkelijk en veilig om op de juiste paden te rijden. Dat versterkt zowel de natuurkwaliteit als de recreatieve beleving.
Op deze pagina
Landelijk mountainbikevignet
Mountainbikeroutes spelen een belangrijke rol in het verantwoord gebruik van natuurgebieden. Door sportieve fietsers te concentreren op daarvoor ingerichte paden, wordt recreatiedruk gestuurd en blijven kwetsbare delen van het gebied ontzien. Op verschillende plekken in Nederland wordt al gewerkt met lokale vignetten, zowel vrijwillig als verplicht. Om te komen tot meer samenhang, duidelijkheid en toekomstbestendigheid verkent de NTFU de mogelijkheid van een landelijk mountainbikevignet.
Waarom is de verkenning belangrijk
Nederland telt ruim een half miljoen mountainbikers en meer dan 280 officiële mountainbikeroutes. De financiering van aanleg, onderhoud en beheer van deze routes is momenteel versnipperd. In sommige gebieden wordt gewerkt met verplichte of vrijwillige vignetten, elders met subsidies, sponsoring of incidentele bijdragen van gemeenten en provincies.
Deze lappendeken kent nadelen voor alle betrokken partijen. Voor gebruikers is het systeem onduidelijk. Voor vrijwilligers en routebeheerders kost het veel tijd en energie om financiering bij elkaar te brengen. Voor terreinbeheerders en overheden is het onzeker of er structureel voldoende middelen beschikbaar blijven voor goed beheer en natuurzorg.
Tegelijkertijd geldt dat goed onderhouden, aantrekkelijke routes juist bijdragen aan natuurbehoud. Ze zorgen ervoor dat mountainbikers op het juiste pad blijven en beperken ongewenst gebruik van andere paden. Dat vraagt wel om een stabiele en voorspelbare financieringsbasis.
Wat is een landelijk mountainbikevignet
Een landelijk mountainbikevignet is bedoeld als een structurele manier om te investeren in mountainbikeroutes én in natuurbeheer. Het vignet moet onderdeel worden van een bredere beweging waarin sportieve recreatie en zorgvuldig natuurbeheer elkaar versterken.
Hoe het vignet er precies uit komt te zien, staat nog niet vast. In de verkenning wordt onder andere gekeken naar varianten waarbij gebruikers kunnen kiezen voor bepaalde regio’s of routes, en naar de mogelijkheid van dag- of tijdelijke passen. Uitgangspunt is dat het systeem transparant, uitlegbaar en praktisch uitvoerbaar is voor alle betrokkenen.
De rol van de NTFU
De NTFU vertegenwoordigt mountainbikers én de vele vrijwilligers die zich dagelijks inzetten voor het onderhoud en beheer van mountainbikeroutes, zoals trailcrews en routecoördinatoren. Hun ervaringen uit de praktijk zijn een belangrijke bron in deze verkenning.
Tegelijkertijd werkt de NTFU al jarenlang samen met terreinbeheerders, routebureaus en overheden. Vanuit die samenwerking zien wij dat goed ingerichte en onderhouden routes bijdragen aan recreatieve kwaliteit, voorspelbaar gebruik en zorgvuldig omgaan met natuurgebieden.
Vanuit deze verbindende rol neemt de NTFU het initiatief om partijen samen te brengen en te onderzoeken of een landelijk mountainbikevignet kan bijdragen aan meer samenhang, duidelijkheid en een toekomstbestendige aanpak, met respect voor bestaande afspraken en regionale verschillen.
Hoe het proces is ingericht
De verkenning verloopt in twee fasen. In de eerste fase staat visievorming en draagvlak centraal. Onafhankelijk verkenner Emma Brandsen brengt de belangen, wensen en zorgen van mountainbikers, terreinbeheerders, overheden en particuliere grondeigenaren in kaart en werkt toe naar een gezamenlijke visie. Deze fase loopt naar verwachting tot maart 2026, waarna een go of no go besluit volgt.
Bij een positief besluit start fase twee. In deze fase wordt een concreet plan van aanpak uitgewerkt, waarin onder andere governance, financiering en praktische uitvoering worden vormgegeven.
Veelgestelde vragen over het landelijk mountainbikevignet
-
1.Wat is het doel van een landelijk mountainbikevignet?1.Het doel is om te onderzoeken of één landelijk systeem kan bijdragen aan structurele financiering van aanleg, onderhoud en beheer van mountainbikeroutes. Daarmee wordt ingezet op een kwaliteitsimpuls voor routes, minder versnippering in financiering en meer duidelijkheid voor gebruikers. Goed onderhouden en aantrekkelijke routes zorgen er bovendien voor dat mountainbikers op de juiste paden blijven, wat bijdraagt aan zorgvuldig gebruik van natuurgebieden.
-
2.Waarom is dit vraagstuk nu relevant?2.Nederland telt ruim een half miljoen mountainbikers en meer dan 280 officiële routes. De financiering van die routes is momenteel versnipperd via lokale vignetten, donaties, subsidies en sponsoring. Dat is voor gebruikers onduidelijk, voor vrijwilligers tijdrovend en voor terreinbeheerders onzeker. Een landelijk vignet kan helpen om deze lappendeken te vereenvoudigen en te zorgen voor continuïteit in beheer en onderhoud.
-
3.Is het vignet bedoeld als verplicht instrument?3.Dat staat op dit moment niet vast. In de verkenning worden verschillende varianten onderzocht, waaronder vrijwillige en verplichte vormen, regionale keuzes en de mogelijkheid van dagpassen. Er is nog geen besluit genomen over de uiteindelijke vorm.
-
4.Wat betekent dit voor bestaande lokale vignetten en afspraken?4.De verkenning is nadrukkelijk bedoeld om aan te sluiten op wat er al is. Er wordt onderzocht of een landelijk vignet kan bijdragen aan meer samenhang, duidelijkheid en efficiëntie, met respect voor bestaande afspraken en ruimte voor regionale verschillen.
-
5.Hoe draagt een vignet bij aan routekwaliteit én natuurbeheer?5.Een vignet kan zorgen voor een stabielere financieringsbasis voor onderhoud, doorontwikkeling en veiligheid van routes. Dit maakt het mogelijk om routes aantrekkelijk en technisch passend te houden. Goed ingerichte routes helpen mountainbikers te sturen, waardoor ongewenst gebruik van andere paden afneemt en kwetsbare natuur beter wordt ontzien.
-
6.Wat betekent dit voor vrijwilligers en routebeheerders?
6.Vrijwilligers spelen een cruciale rol in het onderhoud van routes. Een eenvoudiger en voorspelbaarder financieringsmodel kan hen ontlasten, doordat minder tijd nodig is voor fondsenwerving en subsidieaanvragen en meer tijd overblijft voor beheer en kwaliteit. -
7.Welke rol hebben terreinbeheerders en overheden in dit proces?
7.Terreinbeheerders en overheden zijn actief betrokken in de verkenning. Hun belangen, zorgen en randvoorwaarden vormen een essentieel onderdeel van de gezamenlijke visie en de eventuele uitwerking in een plan van aanpak. Hun kennis van gebiedsbeheer, recreatiedruk en natuurwaarden is nodig om te bepalen of een landelijk vignet daadwerkelijk bijdraagt aan beter beheer, hogere routekwaliteit en een goede balans tussen recreatie en natuur. -
8.Wie beslist uiteindelijk of het vignet er komt?8.
Na afronding van fase 1 volgt een go of no go besluit door de stuurgroep, waarin sport, terreinbeheer, overheden en andere betrokken partijen zijn vertegenwoordigd.
-
9.Wat vraagt dit nu al van mij als terreinbeheerder of gemeente?
9.Voorlopig niets. De huidige fase is gericht op verkennen en het ophalen van inzichten. Meedenken en ervaringen delen is welkom, maar er worden nog geen veranderingen in beheer, vergunningverlening of afspraken gevraagd. -
10.Hoe kan ik betrokken blijven of input leveren?10.Je kunt contact opnemen met de NTFU om ervaringen te delen of vragen te stellen. We informeren betrokken partijen actief over de voortgang en betrekken hen bij vervolgstappen.
Wie zijn betrokken
De verkenning naar een landelijk mountainbikevignet wordt uitgevoerd in samenwerking met een brede en diverse groep partijen uit sport, natuur, recreatie en gebiedsbeheer. Daarmee wordt geborgd dat alle relevante perspectieven worden meegenomen.
Aan de verkenning nemen deel:
-
Wielersportbond NTFU, initiatiefnemer en vertegenwoordiger van mountainbikers en trailcrews
-
Sportkoepel NOC*NSF, als vertegenwoordiger van de georganiseerde sport
-
Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Geldersch Landschap en Kasteelen, als terreinbeheerders van natuurgebieden
-
Federatie Particulier Grondbezit, namens particuliere grondeigenaren
-
Routebureau Veluwe, Routenetwerken Twente, Visit Zuid-Limburg, Achterhoek Toerisme en Recreatie Noord-Holland als regionale organisaties op het gevied van routes en recreatie
-
Coöperatie Centroïde, als kennispartner op het gebied van o.a. data en digitale systemen
De samenwerking is georganiseerd via een stuurgroep, een expertgroep en een klankbordgroep. Zo wordt gezorgd voor bestuurlijke borging, inhoudelijke diepgang en breed draagvlak. Terreinbeheerders, overheden, vrijwilligers en gebruikers worden actief betrokken bij het proces.
Contact
Ben je terreinbeheerder, een natuurorganisatie of overheid en wil je graag meepraten en meedenken over een landelijk mountainbikevignet? Neem dan contact op met Emma Brandsen.
Emma Brandsen
Onafhankelijk verkenner MTB-vignet
Misschien ook interessant...
Landelijk waar het kan, lokaal waar het moet
In gesprek met Han van den Heuvel (Routebureau Veluwe, Routenetwerken Twente & Coöperatie Centroide)
Routes bestaan dankzij een netwerk van terreinbeheerders, vrijwilligers, overheden en routeorganisaties die samen het gebruik mogelijk maken.
Han van den Heuvel beweegt zich al jaren precies in dat middenveld. Als routeregisseur bij Routenetwerken Twente en bij Routebureau Veluwe én via Coöperatie Centroide actief op landelijke schaal, ziet hij hoe mountainbiken steeds meer vraagt...
Buitensport hoort thuis in de ruimtelijke puzzel van Nederland
In gesprek met Eibert Jongsma (NOC*NSF) over mountainbiken, ruimte voor sport en het belang van een stevige basis
Mountainbiken is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de grootste buitensporten van Nederland. Verspreid door het land rijden dagelijks duizenden mensen over de 281 officiële routes. Niet op een sportpark, maar midden in bossen, heidevelden en buitengebieden.
Juist dat maakt mountainbiken zo aantrekkelijk. Maar het stelt ook nieuwe vragen. Want waar hoort ...
Update verkenning landelijk mountainbikevignet: visie in opbouw
Met gesprekken in het veld en aan de bestuurlijke tafel krijgt de verkenning van het landelijk mountainbikevignet steeds meer vorm. Recent werden trailcrews en de stuurgroep meegenomen in de eerste inzichten en denkrichtingen.
Routes openhouden is geen vanzelfsprekendheid meer
In gesprek met Guus Verhorst (Staatsbosbeheer) over beheer, verantwoordelijkheid en de toekomst van mountainbiken
Mountainbiken in Nederland leunt op een indrukwekkend netwerk van routes, vrijwilligers en terreinbeheerders. Voor veel mountainbikers voelt een route als iets vanzelfsprekends: hij ligt er, hij is gemarkeerd, hij wordt onderhouden, en je kunt er elke dag van de week terecht.
Verkenning landelijk MTB-vignet: naam MTBpas, traject verlengd tot eind 2026
Op donderdag 12 februari kwam de stuurgroep bijeen in het kader van de verkenning naar een mogelijke gebruikersbijdrage voor mountainbikeroutes. Tijdens deze bijeenkomst is afgesproken dat de verdere verkenning plaatsvindt onder de naam MTBpas. Deze naam fungeert als kapstok voor het traject waarin wordt gekeken naar verschillende inrichtingsopties.
Landelijk MTB-vignet: brede steun, lokale invulling essentieel
Onlangs deelden we een eerste update over een visie in opbouw. Dit bericht zoomt in op wat recente gesprekken hebben opgeleverd en welke randvoorwaarden daarbij centraal staan.
Klankbordgroep in gesprek over verkenning landelijk mountainbikevignet
Op zaterdag 7 februari kwamen zestien mountainbikers uit verschillende delen van het land samen in Veenendaal voor de eerste bijeenkomst van de landelijke klankbordgroep rond de verkenning van een mogelijk landelijk mountainbikevignet.
De groep bestond uit rijders met uiteenlopende achtergronden, rijervaringen en perspectieven op het onderwerp. Juist die mix maakte het gesprek waardevol. Wat de deelnemers gemeen hadden, was hun betrokkenheid bij de sport en hun inzet om het mountainbi...
Het gaat allang niet meer alleen om een schop in de grond
De stroom aan hulpvragen groeit
In gesprek met Troy Corsen (NTFU) over hulpvragen, trailcrews en de verkenning naar een landelijk mountainbikevignet
Mountainbiken in Nederland draait op meer dan mooie singletracks. Het draait op mensen: trailcrews die wekelijks onderhoud doen, terreinbeheerders die hun gebied openstellen, vrijwilligers die afspraken maken, borden plaatsen en schade herstellen.
Verkenner Emma aan het woord: bouwstenen voor een landelijk MTB-vignet
In opdracht van een brede coalitie van natuurorganisaties, overheden, routebeheerders en sportpartijen verkent Emma Brandsen de haalbaarheid van een landelijk mountainbikevignet.