Offroad fietsen als integrale bouwsteen in regionale gebiedsontwikkeling
maandag 16 februari 2026
Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley
Het plan Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley! is geselecteerd voor de tweede ronde van de 13e editie van de Eo Wijersprijsvraag.
De prijsvraag, met als thema Verkwikkende Vergezichten, regionaal ontwerpen aan gezondheid en geluk, vraagt om ruimtelijke strategieën die bijdragen aan volksgezondheid, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het versterken van de kwaliteit van de leefomgeving.
In de Foodvalley wordt deze opgave gekoppeld aan natuurherstel, landbouwtransitie en verstedelijking, waarbij actieve mobiliteit en landschappelijke structuren een belangrijke rol spelen. Het multidisciplinaire kernteam, gevormd door Rademacher de Vries Architecten, Natuurmonumenten en de NTFU, werkt daarmee verder aan een integrale visie voor de regio Foodvalley. Binnen dit samenwerkingsverband levert Marina van Dijk namens de NTFU inhoudelijke input op het gebied van (offroad) fietsinfrastructuur en routenetwerken.
Van recreatieve voorziening naar ruimtelijk instrument
Met ons voorstel kiezen wij nadrukkelijk voor een eigen, aanvullende invalshoek binnen de regio Foodvalley. Waar veel inzendingen primair inzetten op landbouw en voedseltransitie, positioneert Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley! het versterken van o.a. een fijnmazig (offroad) fietsnetwerk als structurerend principe binnen de gebiedsontwikkeling.Centraal staat het overgangsgebied tussen stad, landbouw en Veluwe, waar een samenhangende offroadstructuur kan bijdragen aan gezondheid, recreatiespreiding en landschappelijke kwaliteit. De jury kwalificeert deze benadering kansrijk en effectief. Hoewel het uitgangspunt herkenbaar is, wordt in het juryrapport expliciet onderkend dat juist de manier waarop het netwerk wordt gepositioneerd een brede maatschappelijke werking heeft.
Volgens het juryrapport staat fietsen voor heel veel. Het is een way of life die tal van gezondheidsaspecten aanraakt zoals beweging, geluksgevoel, meedoen en zingeving. Daarnaast juicht de jury het toe dat het fietsnetwerk wordt uitgewerkt voor het overgangsgebied naar de Veluwe. Daar is de slagingskans voor zo’n fietsinfrastructuur immers het grootst.
Deze waardering bevestigt dat ons voorstel zich onderscheidt door (offroad) fietsinfrastructuur niet als aanvullende recreatieve voorziening te benaderen, maar als ruimtelijk en beleidsmatig instrument binnen een bredere systeemaanpak voor gezondheid en gebiedstransitie.
Strategische meerwaarde voor de regio
Het netwerk is opgebouwd uit verschillende typologieën zoals sportieve routes, therapeutisch werkende natuurtracks, doorfietsverbindingen en sociale knooppunten. Daarmee ontstaat een systeem met meervoudige waarde.
Gezondheid wordt versterkt door structurele stimulans voor bewegen en mentale ontspanning. Natuur wordt ontlast door spreiding van recreatiedruk. Landbouwtransitiegebieden krijgen extra belevings en gebruikswaarde. Mobiliteit wordt ondersteund door koppeling met dagelijkse bestemmingen via hoogwaardige verbindingen.
(Offroad) fietsen fungeert hier als verbindende schakel. Het maakt het landschap beleefbaar en versterkt de regionale samenhang tussen stad en land.
Vanuit praktijkervaring naar ruimtelijke verankering
Voor de NTFU is deelname aan deze ontwerpopgave een kans om praktijkervaring met routenetwerken, beheer, draagvlak en zonering vroegtijdig te verbinden aan regionale planvorming.
Marina van Dijk, belangenbehartiger licht dit toe:
“Sportief fietsen wordt vaak benaderd als recreatie, maar in werkelijkheid is het een structurele factor in hoe mensen hun leefomgeving gebruiken en beleven. Door vanaf het begin mee te ontwerpen, kunnen we zorgen dat routes logisch liggen, natuur wordt ontlast en recreatie onderdeel wordt van een gezonde gebiedsstrategie. Het gaat niet alleen om een mooi pad, maar om hoe je bewegen verankert in het landschap.”
Over de samenwerking binnen het kernteam zegt zij:
“Wat deze inzending bijzonder maakt, is dat we vanuit ontwerp, natuurbeheer en sport samen aan tafel zitten. Juist die verschillende perspectieven zorgen ervoor dat het netwerk niet alleen aantrekkelijk is voor fietsers, maar ook ecologisch verantwoord en ruimtelijk inpasbaar. Door elkaars taal te leren spreken, ontstaat een plan dat breder gedragen kan worden en beter aansluit bij regionale opgaven.”
Koppeling met de MTB en gravelvisie van de NTFU
De inzending sluit inhoudelijk aan bij de MTB en gravelbikevisie van de NTFU. Daarin staat centraal dat iedereen vanuit huis een kwalitatief rondje onverhard moet kunnen fietsen.
Deze ambitie vraagt om samenhangende netwerken in plaats van losse trajecten, om balans tussen gebruik en bescherming, om samenwerking met terreinbeheerders en overheden en om toekomstbestendige inrichting en professioneel beheer.
In de Foodvalley wordt deze visie vertaald naar regionaal schaalniveau. Offroad infrastructuur wordt gepositioneerd als structurerend element binnen gebiedsontwikkeling. Daarmee krijgt sportief fietsen een expliciete plek binnen bredere beleidsopgaven rond gezondheid, mobiliteit en leefomgeving.
Relevantie voor stakeholders
Voor gemeenten, provincies, terreinbeheerders en agrarische partners laat deze selectie zien dat investeren in offroad infrastructuur geen sectorale sportkeuze is, maar een integraal instrument binnen gezondheidsbeleid en ruimtelijke strategie.
Een fijnmazig netwerk van onverharde routes ondersteunt preventieve gezondheidsdoelen, draagt bij aan recreatiespreiding, versterkt de kwaliteit van landbouwtransitiegebieden en verbindt stad en land op regionale schaal.
De tweede ronde biedt ruimte om de koppeling met landbouwtransitie, groene verstedelijking en natuurontwikkeling verder te concretiseren. De Foodvalley fungeert daarbij als voorbeeldregio met opschaalbaar perspectief. Offroad fietsen wordt hiermee niet alleen mogelijk gemaakt, maar beleidsmatig ingebed als onderdeel van een gezonde en toekomstbestendige regio.
Bekijk de volledige visie en denk mee
Nieuwsgierig geworden? Download hier de volledige visie van het ontwerpteam. Of bekijk hier alle inzendingen.
In de tweede ronde wordt deze visie verder verdiept en concreet gemaakt in dialoog met regionale partners. Juist in deze fase is samenwerking essentieel om te komen tot gedragen en uitvoerbare oplossingen.
Heb je ideeën of suggesties? Neem dan contact op met Marina van Dijk via mvandijk@ntfu.nl
Misschien ook interessant...
Verkenning landelijk MTB-vignet: naam MTBpas, traject verlengd tot eind 2026
Op donderdag 12 februari kwam de stuurgroep bijeen in het kader van de verkenning naar een mogelijke gebruikersbijdrage voor mountainbikeroutes. Tijdens deze bijeenkomst is afgesproken dat de verdere verkenning plaatsvindt onder de naam MTBpas. Deze naam fungeert als kapstok voor het traject waarin wordt gekeken naar verschillende inrichtingsopties.
Mountainbike- en Gravelbikevisie 2035: nieuwe paden
Het gebruik van natuurgebieden voor sportief fietsen staat steeds meer onder druk. Routes die gesloten worden, juridische procedures en toenemende recreatiedruk maken duidelijk dat mountainbiken en gravelbiken niet vanzelfsprekend toekomstbestendig zijn. Daarom presenteert de NTFU de Mountainbike- en Gravelbikevisie 2035: een richtinggevend plan voor een sport die duurzaam kan groeien én de natuur respecteert.
Buitensport hoort thuis in de ruimtelijke puzzel van Nederland
In gesprek met Eibert Jongsma (NOC*NSF) over mountainbiken, ruimte voor sport en het belang van een stevige basis
Mountainbiken is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de grootste buitensporten van Nederland. Verspreid door het land rijden dagelijks duizenden mensen over de 281 officiële routes. Niet op een sportpark, maar midden in bossen, heidevelden en buitengebieden.
Juist dat maakt mountainbiken zo aantrekkelijk. Maar het stelt ook nieuwe vragen. Want waar hoort ...
Routes openhouden is geen vanzelfsprekendheid meer
In gesprek met Guus Verhorst (Staatsbosbeheer) over beheer, verantwoordelijkheid en de toekomst van mountainbiken
Mountainbiken in Nederland leunt op een indrukwekkend netwerk van routes, vrijwilligers en terreinbeheerders. Voor veel mountainbikers voelt een route als iets vanzelfsprekends: hij ligt er, hij is gemarkeerd, hij wordt onderhouden, en je kunt er elke dag van de week terecht.
Projectupdate OpenStreetMap: van inventarisatie naar sturing in de praktijk
De NTFU werkt samen met Track Landscapes, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, KWbN en komoot aan een landelijke verbetering van fietstoegankelijkheidsinformatie in OpenStreetMap (OSM). Inmiddels is de eerste fase in uitvoering en worden de resultaten zichtbaar in de praktijk. Toegangsregels worden niet alleen geïnventariseerd, maar ook vertaald naar toepasbare kaartdata in OSM. Daarmee ontstaat een krachtig instrument om recreatief gebruik te sturen via duidelijke en gedeelde informatie.
Achterhoek bouwt verder aan routenetwerk met focus op kwaliteit en beleving
De Achterhoek kan de komende jaren verder werken aan een sterk en samenhangend netwerk van recreatieve routes. Provinciale Staten van Gelderland hebben subsidie toegekend voor het Gezamenlijk Routeprogramma Achterhoek 2026–2028. Daarmee ontstaat ruimte om wandel-, fiets-, mountainbike-, ruiter- en vaarroutes verder te ontwikkelen en beter op elkaar af te stemmen.
Het gaat allang niet meer alleen om een schop in de grond
De stroom aan hulpvragen groeit
In gesprek met Troy Corsen (NTFU) over hulpvragen, trailcrews en de verkenning naar een landelijk mountainbikevignet
Mountainbiken in Nederland draait op meer dan mooie singletracks. Het draait op mensen: trailcrews die wekelijks onderhoud doen, terreinbeheerders die hun gebied openstellen, vrijwilligers die afspraken maken, borden plaatsen en schade herstellen.
Update verkenning landelijk mountainbikevignet: visie in opbouw
Met gesprekken in het veld en aan de bestuurlijke tafel krijgt de verkenning van het landelijk mountainbikevignet steeds meer vorm. Recent werden trailcrews en de stuurgroep meegenomen in de eerste inzichten en denkrichtingen.
Raad van State bevestigt opnieuw: mountainbiken valt onder extensieve recreatie
De Raad van State heeft in een recente uitspraak opnieuw bevestigd dat mountainbiken over bestaande routes in natuurgebieden juridisch wordt aangemerkt als extensieve recreatie.
Podcast Fietsland: Nuance in drukte en beeldvorming
In de nieuwste aflevering van Fietsland gaat Troy namens de NTFU in gesprek met Marijn de Vries en Maarten Tjallingii over twee thema’s die terreinbeheerders, landgoedeigenaren en overheden steeds vaker raken: recreatiedruk én beeldvorming rondom sportief fietsen.
Wielersportmonitor: aantal sportieve fietsers groeit naar ruim 1,5 miljoen
De wielersport in Nederland blijft groeien. Uit de nieuwste Wielersportmonitor, uitgevoerd door Ipsos in opdracht van de NTFU, blijkt dat inmiddels meer dan 1,5 miljoen Nederlanders regelmatig wielrennen, mountainbiken of gravelbiken. Daarmee behoort de wielersport tot de grootste sport- en beweegvormen van het land.
Expertmeeting in Limburg: samenwerking rond offroad fietsen centraal
Begin februari vond in Valkenburg een offroad expertmeeting plaats met vertegenwoordigers van terreinbeheerders, gemeenten, natuurorganisaties en de wielerwereld. De bijeenkomst bracht meer dan dertig partijen samen rond één centrale vraag: hoe zorgen we er gezamenlijk voor dat offroad fietsen ook op de lange termijn mogelijk blijft, met respect voor natuur en medegebruikers?
Experiment met routepaal: gedrag op gedeelde paden verbeteren
Op veel plekken in Nederland delen mountainbikers en wandelaars dezelfde paden. Dat vraagt om duidelijke afspraken, wederzijds begrip en gedrag dat past bij de omgeving. De NTFU werkt daarom, samen met terreinbeheerders en trailcrews, aan praktische oplossingen die bijdragen aan veilig en prettig gebruik van gedeelde routes.
Een voorbeeld daarvan is een kleinschalig gedragsexperiment in Groesbeek, uitgevoerd in samenwerking met de trailcrew van MTB Rijk van Nijmegen en in afstemming m...
Landelijk waar het kan, lokaal waar het moet
In gesprek met Han van den Heuvel (Routebureau Veluwe, Routenetwerken Twente & Coöperatie Centroide)
Routes bestaan dankzij een netwerk van terreinbeheerders, vrijwilligers, overheden en routeorganisaties die samen het gebruik mogelijk maken.
Han van den Heuvel beweegt zich al jaren precies in dat middenveld. Als routeregisseur bij Routenetwerken Twente en bij Routebureau Veluwe én via Coöperatie Centroide actief op landelijke schaal, ziet hij hoe mountainbiken steeds meer vraagt...
Klankbordgroep in gesprek over verkenning landelijk mountainbikevignet
Op zaterdag 7 februari kwamen zestien mountainbikers uit verschillende delen van het land samen in Veenendaal voor de eerste bijeenkomst van de landelijke klankbordgroep rond de verkenning van een mogelijk landelijk mountainbikevignet.
De groep bestond uit rijders met uiteenlopende achtergronden, rijervaringen en perspectieven op het onderwerp. Juist die mix maakte het gesprek waardevol. Wat de deelnemers gemeen hadden, was hun betrokkenheid bij de sport en hun inzet om het mountainbi...
Landelijk MTB-vignet: brede steun, lokale invulling essentieel
Onlangs deelden we een eerste update over een visie in opbouw. Dit bericht zoomt in op wat recente gesprekken hebben opgeleverd en welke randvoorwaarden daarbij centraal staan.