Projectupdate OpenStreetMap: van inventarisatie naar sturing in de praktijk
donderdag 18 december 2025
De NTFU werkt samen met Track Landscapes, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, KWbN en komoot aan een landelijke verbetering van fietstoegankelijkheidsinformatie in OpenStreetMap (OSM). Inmiddels is de eerste fase in uitvoering en worden de resultaten zichtbaar in de praktijk. Toegangsregels worden niet alleen geïnventariseerd, maar ook vertaald naar toepasbare kaartdata in OSM. Daarmee ontstaat een krachtig instrument om recreatief gebruik te sturen via duidelijke en gedeelde informatie.
Van duidelijkheid naar beter gebruik
De regels voor offroad fietsen verschillen per gebied en zijn lang niet altijd eenduidig zichtbaar in digitale kaarten. Daardoor belanden fietsers onbedoeld op paden waar fietsen niet is toegestaan. Dit leidt tot irritatie tussen recreanten en kan resulteren in afsluitingen van paden of gebieden. Uit de praktijk blijkt echter dat afsluiten zonder aantrekkelijk alternatief vaak een ongewenst neveneffect heeft: recreatiedruk verschuift naar andere paden, waardoor daar juist extra druk en spanning ontstaat.
De NTFU ziet dat sturen via heldere regels, eenduidige informatie en aantrekkelijke alternatieven effectiever is dan afsluiten zonder oplossing. Betrouwbare digitale informatie is daarbij een essentiële randvoorwaarde.
Wat is er inmiddels gedaan
In de eerste fase van het project zijn circa 6.500 paden in natuurgebieden voorzien van fietstoegankelijkheidsinformatie in OpenStreetMap. Daarbij is gewerkt met een gecombineerde aanpak:
- Veldwerk, waarbij bebording is gecontroleerd en vastgelegd met behulp van Mapillary-beeldmateriaal;
- Gebiedsdata van terreinbeheerders, die cruciaal was voor correcte tagging;
- Actieve betrokkenheid van de OpenStreetMap-community, die de methode testte en de kwaliteit van de data verder verbeterde.
Deze aanpak heeft geleid tot een aanzienlijke kwaliteitsimpuls in de beschikbare routedata.
Belangrijkste inzichten
De eerste resultaten laten zien dat:
- ongeveer 70 procent van de paden in natuurgebieden nog geen fietstoegankelijkheidstags had, wat het belang van deze inventarisatie onderstreept;
- er regelmatig inconsistenties of ontbrekende bebording voorkomen bij ingangen van gebieden, wat terreinbeheerders concrete aanknopingspunten geeft voor verbetering;
- OSM-tags niet alleen fietstoegankelijkheid verduidelijken, maar ook informatie over seizoenssluitingen en beperkingen voor andere gebruikers kunnen vastleggen;
- het verwerken van wegenleggers gemeenten bewuster maakt van openbare wegen binnen natuurgebieden.
Van OpenStreetMap naar routeplanning
OpenStreetMap vormt de basis voor veel online route- en planningsapps, waaronder komoot en Strava. Door toegangsregels eenduidig vast te leggen in OSM, werkt deze informatie direct door in de routeplanning van recreanten. Paden die in OSM als niet toegankelijk voor fietsers zijn gemarkeerd, worden niet langer meegenomen in routevoorstellen. Daarmee verschuift de sturing naar de voorkant: fietsers worden al bij het plannen van hun route geleid naar paden waar fietsen wél is toegestaan. Dit voorkomt onbedoelde overtredingen en vermindert druk en conflicten in het veld.
Vervolgstappen
De volgende fase richt zich op gebiedsgerichte opschaling, met prioriteit voor onder andere:
- de Veluwe
- Midden- en Zuid-Limburg
- Salland
- de Drentsche Aa
- de Loonse en Drunense Duinen
Daarbij wordt een combinatie ingezet van veldbezoeken, digitale verwerking en slimme data-imports. De betrokkenheid van de OpenStreetMap-community blijft een belangrijke succesfactor, ondersteund door actieve communicatie vanuit de NTFU.
Daarnaast wordt met behulp van Strava Metro onderzocht wat het effect is van de tagging op daadwerkelijk padgebruik, bijvoorbeeld of het gebruik van paden met de tag bicycle=no aantoonbaar afneemt.
Meerwaarde voor beheerders en overheden
Dit project biedt een concreet instrument om recreatie te sturen via duidelijkheid, in plaats van via generieke afsluitingen. Door te werken met actuele en gedeelde data wordt ongewenst gebruik van paden verminderd, neemt de druk op kwetsbare natuur af en wordt het eenvoudiger om recreanten te informeren en regels te handhaven. Tegelijkertijd ontstaat een beter onderbouwde basis voor recreatief beheer en beleid.
Meedenken of aansluiten
Wil je als terreinbeheerder, landgoedeigenaar of overheid meedenken, data aanleveren of aansluiten bij een vervolgfase? Neem dan contact op met Troy Corsen via tcorsen@ntfu.nl. De NTFU denkt graag mee over een aanpak die werkt in de praktijk, met oog voor recreatie én natuurkwaliteit.
Misschien ook interessant...
Offroad fietsen als integrale bouwsteen in regionale gebiedsontwikkeling
Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley
Het plan Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley! is geselecteerd voor de tweede ronde van de 13e editie van de Eo Wijersprijsvraag.
De prijsvraag, met als thema Verkwikkende Vergezichten, regionaal ontwerpen aan gezondheid en geluk, vraagt om ruimtelijke strategieën die bijdragen aan volksgezondheid, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het versterken van de kwaliteit van de leefomgeving.
Landelijk MTB-vignet: brede steun, lokale invulling essentieel
Onlangs deelden we een eerste update over een visie in opbouw. Dit bericht zoomt in op wat recente gesprekken hebben opgeleverd en welke randvoorwaarden daarbij centraal staan.
Achterhoek bouwt verder aan routenetwerk met focus op kwaliteit en beleving
De Achterhoek kan de komende jaren verder werken aan een sterk en samenhangend netwerk van recreatieve routes. Provinciale Staten van Gelderland hebben subsidie toegekend voor het Gezamenlijk Routeprogramma Achterhoek 2026–2028. Daarmee ontstaat ruimte om wandel-, fiets-, mountainbike-, ruiter- en vaarroutes verder te ontwikkelen en beter op elkaar af te stemmen.
Een waardevolle bijvangst van het OSM-project: digitalisatie wegenleggers
Digitale ontsluiting is de ruggengraat van gravelbiken en offroad fietsen. De meeste fietsers plannen hun routes via platforms die gebruikmaken van OpenStreetMap. Daarbij is één vraag steeds cruciaal: waar mag ik fietsen? Tijdens het werken aan digitale toegankelijkheid werd al snel duidelijk hoe belangrijk de wegenlegger hierbij is. Dit juridische document legt vast welke wegen en paden openbaar zijn en vormt daarmee een essentiële basis onder digitale kaartdata. Tegelijkertijd bleek deze infor...
Routes openhouden is geen vanzelfsprekendheid meer
In gesprek met Guus Verhorst (Staatsbosbeheer) over beheer, verantwoordelijkheid en de toekomst van mountainbiken
Mountainbiken in Nederland leunt op een indrukwekkend netwerk van routes, vrijwilligers en terreinbeheerders. Voor veel mountainbikers voelt een route als iets vanzelfsprekends: hij ligt er, hij is gemarkeerd, hij wordt onderhouden, en je kunt er elke dag van de week terecht.
Toolkit voor toekomstbestendig gravelbiken
De NTFU introduceert een praktische toolkit voor gravelbiken, bedoeld om terreinbeheerders, landgoedeigenaren en overheden te ondersteunen bij een duurzaam en beheersbaar gebruik van onverharde en halfverharde paden.
Podcast Fietsland: Nuance in drukte en beeldvorming
In de nieuwste aflevering van Fietsland gaat Troy namens de NTFU in gesprek met Marijn de Vries en Maarten Tjallingii over twee thema’s die terreinbeheerders, landgoedeigenaren en overheden steeds vaker raken: recreatiedruk én beeldvorming rondom sportief fietsen.
Experiment met routepaal: gedrag op gedeelde paden verbeteren
Op veel plekken in Nederland delen mountainbikers en wandelaars dezelfde paden. Dat vraagt om duidelijke afspraken, wederzijds begrip en gedrag dat past bij de omgeving. De NTFU werkt daarom, samen met terreinbeheerders en trailcrews, aan praktische oplossingen die bijdragen aan veilig en prettig gebruik van gedeelde routes.
Een voorbeeld daarvan is een kleinschalig gedragsexperiment in Groesbeek, uitgevoerd in samenwerking met de trailcrew van MTB Rijk van Nijmegen en in afstemming m...
Update verkenning landelijk mountainbikevignet: visie in opbouw
Met gesprekken in het veld en aan de bestuurlijke tafel krijgt de verkenning van het landelijk mountainbikevignet steeds meer vorm. Recent werden trailcrews en de stuurgroep meegenomen in de eerste inzichten en denkrichtingen.
Wielersportmonitor: aantal sportieve fietsers groeit naar ruim 1,5 miljoen
De wielersport in Nederland blijft groeien. Uit de nieuwste Wielersportmonitor, uitgevoerd door Ipsos in opdracht van de NTFU, blijkt dat inmiddels meer dan 1,5 miljoen Nederlanders regelmatig wielrennen, mountainbiken of gravelbiken. Daarmee behoort de wielersport tot de grootste sport- en beweegvormen van het land.
Verkenning landelijk MTB-vignet: naam MTBpas, traject verlengd tot eind 2026
Op donderdag 12 februari kwam de stuurgroep bijeen in het kader van de verkenning naar een mogelijke gebruikersbijdrage voor mountainbikeroutes. Tijdens deze bijeenkomst is afgesproken dat de verdere verkenning plaatsvindt onder de naam MTBpas. Deze naam fungeert als kapstok voor het traject waarin wordt gekeken naar verschillende inrichtingsopties.
Raad van State bevestigt opnieuw: mountainbiken valt onder extensieve recreatie
De Raad van State heeft in een recente uitspraak opnieuw bevestigd dat mountainbiken over bestaande routes in natuurgebieden juridisch wordt aangemerkt als extensieve recreatie.
Mountainbike- en Gravelbikevisie 2035: nieuwe paden
Het gebruik van natuurgebieden voor sportief fietsen staat steeds meer onder druk. Routes die gesloten worden, juridische procedures en toenemende recreatiedruk maken duidelijk dat mountainbiken en gravelbiken niet vanzelfsprekend toekomstbestendig zijn. Daarom presenteert de NTFU de Mountainbike- en Gravelbikevisie 2035: een richtinggevend plan voor een sport die duurzaam kan groeien én de natuur respecteert.
Het gaat allang niet meer alleen om een schop in de grond
De stroom aan hulpvragen groeit
In gesprek met Troy Corsen (NTFU) over hulpvragen, trailcrews en de verkenning naar een landelijk mountainbikevignet
Mountainbiken in Nederland draait op meer dan mooie singletracks. Het draait op mensen: trailcrews die wekelijks onderhoud doen, terreinbeheerders die hun gebied openstellen, vrijwilligers die afspraken maken, borden plaatsen en schade herstellen.
Expertmeeting in Limburg: samenwerking rond offroad fietsen centraal
Begin februari vond in Valkenburg een offroad expertmeeting plaats met vertegenwoordigers van terreinbeheerders, gemeenten, natuurorganisaties en de wielerwereld. De bijeenkomst bracht meer dan dertig partijen samen rond één centrale vraag: hoe zorgen we er gezamenlijk voor dat offroad fietsen ook op de lange termijn mogelijk blijft, met respect voor natuur en medegebruikers?
Klankbordgroep in gesprek over verkenning landelijk mountainbikevignet
Op zaterdag 7 februari kwamen zestien mountainbikers uit verschillende delen van het land samen in Veenendaal voor de eerste bijeenkomst van de landelijke klankbordgroep rond de verkenning van een mogelijk landelijk mountainbikevignet.
De groep bestond uit rijders met uiteenlopende achtergronden, rijervaringen en perspectieven op het onderwerp. Juist die mix maakte het gesprek waardevol. Wat de deelnemers gemeen hadden, was hun betrokkenheid bij de sport en hun inzet om het mountainbi...
Buitensport hoort thuis in de ruimtelijke puzzel van Nederland
In gesprek met Eibert Jongsma (NOC*NSF) over mountainbiken, ruimte voor sport en het belang van een stevige basis
Mountainbiken is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de grootste buitensporten van Nederland. Verspreid door het land rijden dagelijks duizenden mensen over de 281 officiële routes. Niet op een sportpark, maar midden in bossen, heidevelden en buitengebieden.
Juist dat maakt mountainbiken zo aantrekkelijk. Maar het stelt ook nieuwe vragen. Want waar hoort ...
Heldere toegangsregels dankzij landelijke data-inventarisatie
NTFU, KWbN en komoot starten een gezamenlijk onderzoek om duidelijker in kaart te brengen waar fietsen in de natuur is toegestaan. Het doel: rust in natuurgebieden vergroten, wrijving tussen recreanten verminderen en terreinbeheerders ondersteunen met betere en feitelijke data.
Landelijk waar het kan, lokaal waar het moet
In gesprek met Han van den Heuvel (Routebureau Veluwe, Routenetwerken Twente & Coöperatie Centroide)
Routes bestaan dankzij een netwerk van terreinbeheerders, vrijwilligers, overheden en routeorganisaties die samen het gebruik mogelijk maken.
Han van den Heuvel beweegt zich al jaren precies in dat middenveld. Als routeregisseur bij Routenetwerken Twente en bij Routebureau Veluwe én via Coöperatie Centroide actief op landelijke schaal, ziet hij hoe mountainbiken steeds meer vraagt...