Projectupdate OpenStreetMap: van inventarisatie naar sturing in de praktijk

Van duidelijkheid naar beter gebruik

De regels voor offroad fietsen verschillen per gebied en zijn lang niet altijd eenduidig zichtbaar in digitale kaarten. Daardoor belanden fietsers onbedoeld op paden waar fietsen niet is toegestaan. Dit leidt tot irritatie tussen recreanten en kan resulteren in afsluitingen van paden of gebieden. Uit de praktijk blijkt echter dat afsluiten zonder aantrekkelijk alternatief vaak een ongewenst neveneffect heeft: recreatiedruk verschuift naar andere paden, waardoor daar juist extra druk en spanning ontstaat.

De NTFU ziet dat sturen via heldere regels, eenduidige informatie en aantrekkelijke alternatieven effectiever is dan afsluiten zonder oplossing. Betrouwbare digitale informatie is daarbij een essentiële randvoorwaarde.

Wat is er inmiddels gedaan

In de eerste fase van het project zijn circa 6.500 paden in natuurgebieden voorzien van fietstoegankelijkheidsinformatie in OpenStreetMap. Daarbij is gewerkt met een gecombineerde aanpak:

• Veldwerk, waarbij bebording is gecontroleerd en vastgelegd met behulp van Mapillary-beeldmateriaal;
• Gebiedsdata van terreinbeheerders, die cruciaal was voor correcte tagging;
• Actieve betrokkenheid van de OpenStreetMap-community, die de methode testte en de kwaliteit van de data verder verbeterde.

Deze aanpak heeft geleid tot een aanzienlijke kwaliteitsimpuls in de beschikbare routedata.
 

Belangrijkste inzichten 

De eerste resultaten laten zien dat:

• ongeveer 70 procent van de paden in natuurgebieden nog geen fietstoegankelijkheidstags had, wat het belang van deze inventarisatie onderstreept;
• er regelmatig inconsistenties of ontbrekende bebording voorkomen bij ingangen van gebieden, wat terreinbeheerders concrete aanknopingspunten geeft voor verbetering;
• OSM-tags niet alleen fietstoegankelijkheid verduidelijken, maar ook informatie over seizoenssluitingen en beperkingen voor andere gebruikers kunnen vastleggen;
• het verwerken van wegenleggers gemeenten bewuster maakt van openbare wegen binnen natuurgebieden.

Van OpenStreetMap naar routeplanning

OpenStreetMap vormt de basis voor veel online route- en planningsapps, waaronder komoot en Strava. Door toegangsregels eenduidig vast te leggen in OSM, werkt deze informatie direct door in de routeplanning van recreanten. Paden die in OSM als niet toegankelijk voor fietsers zijn gemarkeerd, worden niet langer meegenomen in routevoorstellen. Daarmee verschuift de sturing naar de voorkant: fietsers worden al bij het plannen van hun route geleid naar paden waar fietsen wél is toegestaan. Dit voorkomt onbedoelde overtredingen en vermindert druk en conflicten in het veld.

Vervolgstappen

De volgende fase richt zich op gebiedsgerichte opschaling, met prioriteit voor onder andere:

• de Veluwe
• Midden- en Zuid-Limburg
• Salland
• de Drentsche Aa
• de Loonse en Drunense Duinen

Daarbij wordt een combinatie ingezet van veldbezoeken, digitale verwerking en slimme data-imports. De betrokkenheid van de OpenStreetMap-community blijft een belangrijke succesfactor, ondersteund door actieve communicatie vanuit de NTFU.

Daarnaast wordt met behulp van Strava Metro onderzocht wat het effect is van de tagging op daadwerkelijk padgebruik, bijvoorbeeld of het gebruik van paden met de tag bicycle=no aantoonbaar afneemt.

Meerwaarde voor beheerders en overheden

Dit project biedt een concreet instrument om recreatie te sturen via duidelijkheid, in plaats van via generieke afsluitingen. Door te werken met actuele en gedeelde data wordt ongewenst gebruik van paden verminderd, neemt de druk op kwetsbare natuur af en wordt het eenvoudiger om recreanten te informeren en regels te handhaven. Tegelijkertijd ontstaat een beter onderbouwde basis voor recreatief beheer en beleid.

Meedenken of aansluiten

Wil je als terreinbeheerder, landgoedeigenaar of overheid meedenken, data aanleveren of aansluiten bij een vervolgfase? Neem dan contact op met Troy Corsen via tcorsen@ntfu.nl. De NTFU denkt graag mee over een aanpak die werkt in de praktijk, met oog voor recreatie én natuurkwaliteit.