Klankbordgroep in gesprek over verkenning landelijk mountainbikevignet

De komende periode wordt de verkenning voortgezet, onder meer middels gesprekken met trailcrews uit het hele land en overheden. In maart of april volgt een eerste besluitvormingsmoment over het vervolg van het traject. De bijeenkomst in Veenendaal was bedoeld om ervaringen, vragen en zorgen uit de praktijk op te halen en met elkaar te verkennen wat er nodig is voor een toekomstbestendig routenetwerk.
 

Van kennismaking naar inhoudelijke verdieping

De klankbordgroep is één van de manieren waarop input wordt opgehaald. In deze verkenning wordt gesproken met mountainbikers, trailcrews, terreinbeheerders, natuurorganisaties en routebureaus. Ook loopt er een landelijke enquête onder mountainbikers, waarop inmiddels ruim tweeduizend respondenten hebben gereageerd. Al deze inzichten samen moeten leiden tot een realistisch en gedragen beeld van de mogelijkheden en aandachtspunten.

De ochtend begon met een korte kennismaking. Deelnemers deelden hun achtergrond en betrokkenheid bij de sport, variërend van recreatieve rijders tot vrijwilligers die wekelijks aan hun lokale route werken. Daarna nam verkenner Emma de groep mee in het traject tot nu toe. Ze gaf een overzicht van de gesprekken die de afgelopen maanden zijn gevoerd en de inzichten die daaruit naar voren kwamen.

Vervolgens stond de probleemstelling centraal. Wat speelt er op dit moment in het mountainbikelandschap, en waarom wordt er gekeken naar nieuwe vormen van financiering? Tijdens de verkenning worden nadrukkelijk ook de zorgen uit het veld meegenomen, zowel van trailcrews als van mountainbikers zelf. Juist de verschillende perspectieven van de deelnemers helpen om dat beeld completer te maken.

Druk op onderhoud en organisatie

Uit de gesprekken in het veld komt een genuanceerd beeld naar voren. In veel regio’s draait het routenetwerk goed, met sterke samenwerkingen tussen vrijwilligers, terreinbeheerders en gebruikers. Tegelijkertijd zijn er ook gebieden waar de basis kwetsbaar is.

Daar leunt het systeem soms op een kleine groep vrijwilligers, of ontbreekt structurele financiering voor onderhoud en kwaliteitsimpulsen. De eisen aan routes nemen bovendien toe, onder meer op het gebied van veiligheid, natuurwetgeving en specialistisch onderhoud.

Ook bij grote terreineigenaren spelen financiële vraagstukken. Zo is Staatsbosbeheer eigenaar van ongeveer 800 kilometer mountainbikeroute. Een deel daarvan wordt beheerd door vrijwilligers en verenigingen, maar een groot deel ook door Staatsbosbeheer zelf. Voor dat onderhoud zijn niet altijd structurele middelen beschikbaar. Zonder aanvullende financiering kan dat op termijn gevolgen hebben voor de openstelling van routes.

Bij de NTFU stapelen de signalen zich op. Steeds meer trailcrews doen een beroep op het Trailfund voor ondersteuning. Het juridische fonds wordt vaker aangesproken dan verwacht, terwijl de beschikbare middelen beperkt zijn. Tegelijkertijd gaat er in veel gebieden veel tijd zitten in het organiseren van verschillende lokale financieringsmodellen.

Er zijn in Nederland circa 280 mountainbikeroutes en bijna 100 trailcrews. In sommige gebieden loopt het uitstekend, maar elders is het netwerk kwetsbaar: minder vrijwilligers, stijgende kosten en beperkt onderhoud. De optelsom van die ontwikkelingen maakt dat er nu breder wordt gekeken naar mogelijke oplossingen.

Een landelijk vignet als mogelijke bouwsteen

Na de probleemschets schetste Emma op hoofdlijnen hoe een mogelijk landelijk vignet eruit zou kunnen zien. Nog zonder definitieve keuzes, maar als denkmodel: een systeem dat extra inkomsten genereert naast bestaande financiering, en dat rust en samenhang kan brengen in het netwerk.

Het uitgangspunt is een co-financieringsmodel. Het vignet zou een aanvullende inkomstenbron vormen, naast bijdragen van overheden en het bedrijfsleven. De lokale organisatie en het werk van vrijwilligers blijven daarbij ongewijzigd. Het vignet gaat over financiering, niet over hoe het werk op de grond wordt uitgevoerd.

Voor trailcrews is het uitgangspunt dat er in de dagelijkse praktijk niets verandert. Routes blijven lokaal georganiseerd en onderhouden, zoals dat nu ook gebeurt. Het doel is juist om crews te ontzorgen, bijvoorbeeld door werving, administratie en juridische vraagstukken meer centraal te organiseren. Zo blijft de lokale structuur behouden, terwijl de financiële basis onder het netwerk wordt versterkt.

Voor mountainbikers kan zo’n systeem vooral duidelijkheid bieden. Op dit moment bestaan er meerdere verplichte en vrijwillige vignetten en donatiesystemen naast elkaar. Dat is nu al lastig te overzien, zeker voor beginnende fietsers of rijders die niet aan één regio gebonden zijn. Als steeds meer gebieden hun eigen regeling invoeren, kan dat uitgroeien tot een lappendeken van systemen.

Een herkenbaar landelijk vignet zou kunnen helpen om die versnippering voor te blijven, en tegelijk solidariteit tussen regio’s te organiseren.
 

Gesprekken in kleinere groepen

Na de introductie ging de groep uiteen in kleinere tafels. Daar werd gesproken over concrete vragen, zoals de indeling van regio’s en de betaalbaarheid van een mogelijk vignet. Wat is logisch vanuit het perspectief van de gebruiker? Hoe zorg je dat het betaalbaar blijft? En hoe verhoudt een landelijk systeem zich tot bestaande regionale initiatieven?

De gesprekken waren open en inhoudelijk. Er werden terechte vragen gesteld en zorgen uitgesproken. Juist die signalen zijn waardevol in deze fase van de verkenning. De verschillende perspectieven van de deelnemers gaven een rijk en genuanceerd beeld van wat er leeft in het veld.

Bij de plenaire terugkoppeling bleek dat er verschillen in opvatting bestaan, maar ook veel gedeelde uitgangspunten: het belang van goed onderhouden routes, duidelijkheid en eenvoud voor gebruikers en een systeem dat vrijwilligers ondersteunt in plaats van belast. De bijeenkomst leverde Emma nieuwe inzichten op die worden meegenomen in de verdere verkenning.

Ruimte voor zorgen en nuance

Tijdens de gesprekken werd duidelijk dat er in het veld ook zorgen leven, zowel bij trailcrews als bij mountainbikers. Over de betaalbaarheid, over de verdeling van middelen en over wat een landelijk systeem zou betekenen voor lokale initiatieven.

Die signalen worden nadrukkelijk meegenomen in het traject. Er ligt nog niets vast. De verkenning is er juist om deze vragen en belangen zorgvuldig in beeld te brengen en samen te onderzoeken wat nodig is om de sport toekomstbestendig te houden.

De komende periode worden de gesprekken voortgezet, onder meer met trailcrews uit het hele land en overheden. In maart of april volgt een eerste besluitvormingsmoment over het vervolg van het traject.

Afsluiting op de fiets

Na afloop van de bijeenkomst stapte Emma met negen deelnemers op de mountainbike voor een rondje over de route Amerongen. Onder een heldere winterzon werd de dag sportief afgesloten, een passend slot van een bijeenkomst die volledig in het teken stond van de praktijk én de toekomst van het mountainbiken in Nederland.



Verkenner Emma