Experiment met routepaal: gedrag op gedeelde paden verbeteren

dinsdag 16 december 2025

Op veel plekken in Nederland delen mountainbikers en wandelaars dezelfde paden. Dat vraagt om duidelijke afspraken, wederzijds begrip en gedrag dat past bij de omgeving. De NTFU werkt daarom, samen met terreinbeheerders en trailcrews, aan praktische oplossingen die bijdragen aan veilig en prettig gebruik van gedeelde routes.

Een voorbeeld daarvan is een kleinschalig gedragsexperiment in Groesbeek, uitgevoerd in samenwerking met de trailcrew van MTB Rijk van Nijmegen en in afstemming met de terreineigenaar.

Praktische interventie op een druk kruispunt

Op een locatie waar een mountainbikeroute en een wandelpad elkaar kruisen, is een grote houten routepaal geplaatst met duidelijke, positieve boodschappen voor beide groepen:

  • Voor wandelaars: “Zij remmen af. Geef jij ruimte?”
  • Voor mountainbikers: “Zij geven ruimte. Rem jij af?”

De overkoepelende boodschap “Bedankt buitenmens!” benadrukt de gedeelde passie voor natuur en recreatie. De interventie richt zich bewust op beide groepen, zodat er geen ‘schuldvraag’ ontstaat, maar een gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid.


Rol van de trailcrew

De vrijwilligers van de trailcrew Rijk van Nijmegen waren een onmisbare schakel in dit project. Zij onderhouden de routes en hebben dagelijks zicht op het gebruik in het gebied. Daardoor konden zij precies aangeven waar de grootste knelpunten lagen. Samen met de terreineigenaar werd een geschikte locatie gekozen voor het experiment. Deze samenwerking tussen vrijwilligers, beheerder en bond laat zien hoe praktische oplossingen in het veld tot stand komen.
 

Eerste resultaten

Observaties op de locatie laten een positieve ontwikkeling zien:

  • Het aandeel mountainbikers dat afremt bij het passeren steeg van 30% naar 43%.
  • Wandelaars gaven al veel ruimte en bleven dat doen.
  • In een poll onder ruim 600 mountainbikers gaf 81% aan de routepaal een goed initiatief te vinden.

Hoewel het om een kleinschalig experiment gaat, laten de eerste resultaten zien dat eenvoudige, positieve communicatie effect kan hebben op gedrag.


Gebaseerd op gedragswetenschap

De interventie is ontwikkeld op basis van drie bewezen gedragsprincipes:

  1. Wederkerigheid – voor wat, hoort wat.
  2. Gedeelde identiteit – we zijn allemaal buitenmensen.
  3. Positieve feedback – gewenst gedrag benoemen en waarderen.

Deze aanpak sluit aan bij bredere campagnes rond verantwoord gebruik van paden en gedeelde buitenruimte.


Praktische kennis voor beheerders en overheden

Met dit soort experimenten bouwt de NTFU aan praktische kennis over gedrag, gebruik en inrichting van routes. In samenwerking met terreinbeheerders, overheden en vrijwilligers zoeken we naar oplossingen die bijdragen aan veilige, duidelijke en toekomstbestendige routenetwerken.

Geïnteresseerd in de resultaten van dit experiment of in vergelijkbare interventies?
Neem contact op met Ellen Stoffels via estoffels@ntfu.nl of 06-82398273. Dan delen we graag de inzichten en praktische lessen uit het onderzoek.

Misschien ook interessant...

Gravelbiken, Onderzoek

Gravelonderzoek: aantrekkelijke routes bieden kansen

Gravelbikers willen ontdekken en vrij kunnen fietsen, maar dat betekent niet dat ze overal willen rijden. Uit het Grote Gravelonderzoek 2026 van de NTFU blijkt dat maar liefst 92% het geen probleem vindt als bepaalde paden niet toegankelijk zijn, zolang er voldoende aantrekkelijke en kwalitatief goede alternatieven zijn. Dat biedt kansen voor terreinbeheerders, overheden en regio’s om recreatie slim te sturen door gravelbikers te verleiden met aantrekkelijke routes en paden.
 

landelijk MTB-vignet, Mountainbiken

Verkenning landelijk MTB-vignet: naam MTBpas, traject verlengd tot eind 2026

Op donderdag 12 februari kwam de stuurgroep bijeen in het kader van de verkenning naar een mogelijke gebruikersbijdrage voor mountainbikeroutes. Tijdens deze bijeenkomst is afgesproken dat de verdere verkenning plaatsvindt onder de naam MTBpas. Deze naam fungeert als kapstok voor het traject waarin wordt gekeken naar verschillende inrichtingsopties.
 

Kennisdeling, Mountainbiken

Traildag 2026: kennis delen en netwerk versterken

Hoe houden we mountainbikeroutes aantrekkelijk, goed beheerd en toekomstbestendig? Welke rol kan de MTB-community spelen in gebiedsopgaven? En hoe zorgen we dat kennis uit de ene regio ook elders terechtkomt? Tijdens de NTFU Traildag op 19 september in Montfort kwamen trailcrews, routebureaus en andere betrokkenen uit heel Nederland samen om ervaringen uit te wisselen.

Gravelbiken, Lokale belangenbehartiging, Mountainbiken

Expertmeeting in Limburg: samenwerking rond offroad fietsen centraal

Begin februari vond in Valkenburg een offroad expertmeeting plaats met vertegenwoordigers van terreinbeheerders, gemeenten, natuurorganisaties en de wielerwereld. De bijeenkomst bracht meer dan dertig partijen samen rond één centrale vraag: hoe zorgen we er gezamenlijk voor dat offroad fietsen ook op de lange termijn mogelijk blijft, met respect voor natuur en medegebruikers?

Gravelbiken, Mountainbiken, Wielrennen

Wielersportmonitor: aantal sportieve fietsers groeit naar ruim 1,5 miljoen

De wielersport in Nederland blijft groeien. Uit de nieuwste Wielersportmonitor, uitgevoerd door Ipsos in opdracht van de NTFU, blijkt dat inmiddels meer dan 1,5 miljoen Nederlanders regelmatig wielrennen, mountainbiken of gravelbiken. Daarmee behoort de wielersport tot de grootste sport- en beweegvormen van het land.

Goede voorbeelden

Gedeelde paden in de praktijk: succesverhaal uit het Goois Natuurreservaat

Het Goois Natuurreservaat (GNR) laat zien dat één gedeeld recreatief netwerk uitstekend kan functioneren, zelfs in een drukbezocht natuurgebied. Met bijna 3.000 hectare bos, hei en open landschap kiest het GNR bewust voor één systeem van paden voor alle recreanten: wandelaars, hardlopers, fietsers, gravelbikers en mountainbikers.

Mountainbiken, Wielrennen

Petitie: Structurele aanpak nodig voor fietspaden in Flevoland

In verschillende natuurgebieden in Flevoland zijn fietspaden en fietsbruggen afgesloten door achterstallig onderhoud. Zo is het rondje Schokland niet meer volledig te fietsen en zijn ook in het Hulkesteinse Bos en het Horsterwold verbindingen weggevallen.

Gravelbiken, Mountainbiken

Achterhoek bouwt verder aan routenetwerk met focus op kwaliteit en beleving

De Achterhoek kan de komende jaren verder werken aan een sterk en samenhangend netwerk van recreatieve routes. Provinciale Staten van Gelderland hebben subsidie toegekend voor het Gezamenlijk Routeprogramma Achterhoek 2026–2028. Daarmee ontstaat ruimte om wandel-, fiets-, mountainbike-, ruiter- en vaarroutes verder te ontwikkelen en beter op elkaar af te stemmen.

landelijk MTB-vignet, Mountainbiken

Routes openhouden is geen vanzelfsprekendheid meer

In gesprek met Guus Verhorst (Staatsbosbeheer) over beheer, verantwoordelijkheid en de toekomst van mountainbiken

Mountainbiken in Nederland leunt op een indrukwekkend netwerk van routes, vrijwilligers en terreinbeheerders. Voor veel mountainbikers voelt een route als iets vanzelfsprekends: hij ligt er, hij is gemarkeerd, hij wordt onderhouden, en je kunt er elke dag van de week terecht.

Gravelbiken, Mountainbiken

Podcast Fietsland: Nuance in drukte en beeldvorming

In de nieuwste aflevering van Fietsland gaat Troy namens de NTFU in gesprek met Marijn de Vries en Maarten Tjallingii over twee thema’s die terreinbeheerders, landgoedeigenaren en overheden steeds vaker raken: recreatiedruk én beeldvorming rondom sportief fietsen.

Gravelbiken, Mountainbiken, Wielrennen

Fietsnetwerk als motor voor gezonde Foodvalley wint Eo Wijersprijsvraag

De inzending Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley is uitgeroepen tot winnaar van de Eo Wijersprijsvraag voor regio Foodvalley. Rademacher / De Vries Architecten ontwikkelde het voorstel samen met de NTFU. Vanuit onze kennis over fietsen, recreatie en fietsnetwerken leverden we inhoudelijke input voor de visie.

Goede voorbeelden, Gravelbiken, Wielrennen

Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley bereikt landelijke finale

Hoe kan de inrichting van onze leefomgeving bijdragen aan gezondheid, geluk en het verkleinen van gezondheidsachterstanden? Die vraag stond centraal in de 13e editie van de Eo Wijersprijsvraag. Ontwerpteams uit verschillende regio’s werkten daarvoor aan plannen voor een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.

landelijk MTB-vignet, Mountainbiken

Buitensport hoort thuis in de ruimtelijke puzzel van Nederland

In gesprek met Eibert Jongsma (NOC*NSF) over mountainbiken, ruimte voor sport en het belang van een stevige basis

Mountainbiken is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de grootste buitensporten van Nederland. Verspreid door het land rijden dagelijks duizenden mensen over de 281 officiële routes. Niet op een sportpark, maar midden in bossen, heidevelden en buitengebieden.

Juist dat maakt mountainbiken zo aantrekkelijk. Maar het stelt ook nieuwe vragen. Want waar hoort ...

Goede voorbeelden, Gravelbiken

Nieuwe gravelroute laat zien hoe ruimte voor buitensport georganiseerd kan worden

De druk op het Nederlandse buitengebied neemt toe. Tegelijkertijd groeit het aantal mensen dat buiten wil sporten en recreëren. Dat vraagt om een zorgvuldige inrichting van ruimte, waarin gebruik, natuur en beleving met elkaar in balans worden gebracht.De nieuwe gravelbikeroute op de Sallandse Heuvelrug en in het Twents Reggedal laat zien hoe die balans er in de praktijk uit kan zien. Op zondag 22 maart werd de route voor het eerst gereden. Een concreet resultaat van samenwerking tussen overhede...

Digitale ontsluiting, Gravelbiken, Mountainbiken

NTFU en komoot werken verder aan betere routedata

NTFU en komoot verlengen hun samenwerking om route-informatie in digitale kaarten verder te verbeteren. Het afgelopen jaar zijn de toegangsregels van ruim 6.500 paden in natuurgebieden onderzocht en verwerkt in OpenStreetMap. Daarmee wordt het voor fietsers, wandelaars, terreinbeheerders en route-apps duidelijker waar recreatie wel en niet is toegestaan.

landelijk MTB-vignet, Mountainbiken

Landelijk waar het kan, lokaal waar het moet

In gesprek met Han van den Heuvel (Routebureau Veluwe, Routenetwerken Twente & Coöperatie Centroide)

Routes bestaan dankzij een netwerk van terreinbeheerders, vrijwilligers, overheden en routeorganisaties die samen het gebruik mogelijk maken.
Han van den Heuvel beweegt zich al jaren precies in dat middenveld. Als routeregisseur bij Routenetwerken Twente en bij Routebureau Veluwe én via Coöperatie Centroide actief op landelijke schaal, ziet hij hoe mountainbiken steeds meer vraagt...

Mountainbiken

Raad van State bevestigt opnieuw: mountainbiken valt onder extensieve recreatie

De Raad van State heeft in een recente uitspraak opnieuw bevestigd dat mountainbiken over bestaande routes in natuurgebieden juridisch wordt aangemerkt als extensieve recreatie.

landelijk MTB-vignet, Mountainbiken

Het gaat allang niet meer alleen om een schop in de grond

De stroom aan hulpvragen groeit

In gesprek met Troy Corsen (NTFU) over hulpvragen, trailcrews en de verkenning naar een landelijk mountainbikevignet

Mountainbiken in Nederland draait op meer dan mooie singletracks. Het draait op mensen: trailcrews die wekelijks onderhoud doen, terreinbeheerders die hun gebied openstellen, vrijwilligers die afspraken maken, borden plaatsen en schade herstellen.
 

landelijk MTB-vignet, Mountainbiken

Landelijk MTB-vignet: brede steun, lokale invulling essentieel

Onlangs deelden we een eerste update over een visie in opbouw. Dit bericht zoomt in op wat recente gesprekken hebben opgeleverd en welke randvoorwaarden daarbij centraal staan.

Gravelbiken, Mountainbiken

Mountainbike- en Gravelbikevisie 2035: nieuwe paden

Het gebruik van natuurgebieden voor sportief fietsen staat steeds meer onder druk. Routes die gesloten worden, juridische procedures en toenemende recreatiedruk maken duidelijk dat mountainbiken en gravelbiken niet vanzelfsprekend toekomstbestendig zijn. Daarom presenteert de NTFU de Mountainbike- en Gravelbikevisie 2035: een richtinggevend plan voor een sport die duurzaam kan groeien én de natuur respecteert.

Digitale ontsluiting, Gravelbiken, Mountainbiken

Projectupdate OpenStreetMap: van inventarisatie naar sturing in de praktijk

De NTFU werkt samen met Track Landscapes, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, KWbN en komoot aan een landelijke verbetering van fietstoegankelijkheidsinformatie in OpenStreetMap (OSM). Inmiddels is de eerste fase in uitvoering en worden de resultaten zichtbaar in de praktijk. Toegangsregels worden niet alleen geïnventariseerd, maar ook vertaald naar toepasbare kaartdata in OSM. Daarmee ontstaat een krachtig instrument om recreatief gebruik te sturen via duidelijke en gedeelde informatie.

Goede voorbeelden, Gravelbiken

Samenwerken aan gravel in de Achterhoek

Tijdens de Strade Bianche Achterhoek in Lochem stond gravelbiken niet alleen op het programma op de fiets, maar ook aan tafel. Wielersportbond NTFU presenteerde er de resultaten van Het Grote NTFU Gravelonderzoek, ging met verenigingen in gesprek over de organisatie van graveltochten en ondertekende samen met regionale partners de Gravel Code Achterhoek.

Mountainbiken

MTB Summit 2026: denk en bouw mee aan de toekomst van mountainbiken

De mountainbikesport groeit en brengt nieuwe vraagstukken met zich mee op het gebied van ruimte, natuur en toegankelijkheid. Tijdens de MTB Summit 2026 gaan beleidsmakers, terreinbeheerders en partners met elkaar in gesprek over deze opgaven.

Gravelbiken, Mountainbiken

Offroad fietsen als integrale bouwsteen in regionale gebiedsontwikkeling

Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley Het plan Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley! is geselecteerd voor de tweede ronde van de 13e editie van de Eo Wijersprijsvraag.

De prijsvraag, met als thema Verkwikkende Vergezichten, regionaal ontwerpen aan gezondheid en geluk, vraagt om ruimtelijke strategieën die bijdragen aan volksgezondheid, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het versterken van de kwaliteit van de leefomgeving.